Mazurska metka, czyli kiełbasa mazurska

Mazurska metka, czyli kiełbasa mazurska

Mazurska metka to tradycyjna kiełbasa mazurska. Któż z nas nie zna kiełbasy lub nie kojarzy jej smaku. Nie jest istotne to, czy jesteśmy wegetarianami czy mięsożercami, wszyscy jemy kiełbasę. Wegetarianie, produkują wyroby podobne do tych, które kupują mięsożerni – a wśród nich, króluje kiełbasa w wersji wegetariańskiej. Produkcja kiełbas z ziemniaków, marchwii, buraków czy soji to zdrowa alternatywa na czerwone mięso i jego podroby. Spożycie mięsa na Mazurach przed 1945 r. było zdecydowanie mniejsze niż obecnie. Ludzie byli zdrowi i zachowywali dłużej witalność. 


Mazurska metka i specyfika tej kiełbasy

Głównie specyfika kiełbasy mazurskiej wiąże się z jej składem. Oryginalnie, produkowano ją z ziemniaków, uprawianych na Mazurach. Tereny te porośnięte gęstymi lasami miały stosunkowo niedużo pól uprawnych. Od XVIII w. stopniowo intensyfikowano osadnictwo tych ziem i adoptowano na potrzeby upraw coraz to większe połacie lasów.
Produkcja ziemniaka na Mazurach zapoczątkowana i zintensyfikowana została pod wpływem ludności osadniczej z innych obszarów terenu dzisiejszej Polski centralnej i dawnych Kresów.
Bogate w skrobię ziemniaki, stanowiły ważny składnik pożywienia, a ich uprawa odbywała się na polach nawożonych organicznie. Do roku 1945  na Mazurach produkowano organicznie zdrową żywność. Tzw. organic food jest obecnie bardzo rozpowszechniony w Irlandii. 


Kluski w rosole: kuksiołki mazurskie

Kura z grzybami w śmietanie

Chłodnik to idealne danie na upalne dni

Forbidden Seek po angielsku


Warzywa rządziły w tradycyjnej kuchni mazurskiej

Mazurska ludność w swojej kuchni stosowała dużą ilość warzyw, wśród których przodowały ziemniaki. Szukano sposobów na zróżnicowanie ich przygotowywania, aby uniknąć w ten sposób monotonii w jadłospisie.
Lud Mazur, znany był ze swej pomysłowości, przez lata zmuszony warunkami środowiska do wykorzystywania skromnych zasobów. I tym sposobem, już w drugiej połowie XIX w. rozpoczęła ludność autochtoniczna produkcję kiełbasy z ziemniaków (mazurska metka).
Zasada produkcji kiełbasy z ziemniaków podobna była do produkcji kiełbasy z mięsa wieprzowego, wołowego czy dziczyzny, którą spożywano na stołach bogatych gospodarzy, których nazywano „gburami”.

Mazurska metka i jej wytwarzanie

Kiełbasa była typową wędliną produkowaną w gospodarstwie domowym, którą mieszkańcy nazywali metką (Kultura ludowa Mazurów i Warmiaków, pr. zb. pod red. J. Burszty, 1976). Do produkcji kiełbasy, od drugiej polowy XIX w. jako osłonki używano jelit wieprzowych, uzyskiwanych w trakcie rozbioru świń. Do wypełniania osłonek farszem, służył odpowiednio wyprofilowany róg bydlęcy.
Rozwój techniki, na początku XX w. spowodował, że osłonki naturalne z jelit zwierzęcych zostały częściowo wyparte z użycia, zwłaszcza w osadach miejskich, przez niewymagające większych nakładów pracy osłonki papierowe, możliwe do nabycia w sklepach wiejskich. Na wsi, używano długo osłonek naturalnych, zmieniła się tylko technika ich wypełniania, polegająca na użyciu narzędzia do mielenia mięsa z odpowiednio wyprofilowaną aluminiową końcówką.

Spożycie kiełbasy na Mazurach

Spożywanie kiełbasy tak mocno zakorzeniło się w zwyczajach kulinarnych mieszkańców regionu (M. Zientara-Malewska, Co ludzie dawniej na Warmii jedli i pili. Glos Olsztyński, dodatek. R. 1, 1956, nr 1, s. 3), że stała się ona codziennym składnikiem ich diety.
Produkcja kiełbasy wypełnionej ziemniakami dla bogatych była sposobem na spożywanie ulubionej potrawy w poście, a dla biedniejszych zastępowała mięsny odpowiednik. Warunki te przesądziły o stałym zakorzenieniu się potrawy wśród ludności mazurskiej.

Mazurska metka po 1945 roku

Zwyczaj ten po 1945 r. został przejęty przez ludność napływową z terenów wschodnich oraz centralnej Polski, która na swoich rdzennych siedzibach stosowała również podobną technikę produkcji, znaną już od czasów Pruskich na obszarze Europy środkowej (Ł. Okulicz-Kozaryn, Dzieje Prusów, Wrocław 1994).
Na Mazurach, produkcja kiełbasy z ziemniaków, zwanej mazurską, znana jest w tradycji ludowej ludności osadniczej. Tym mianem określano  kiełbasę już od polowy lat czterdziestych ubiegłego wieku, co też potwierdzają relacje ustne osób, u których w domu od lat przygotowywana jest kiełbasa mazurska.
Współcześnie kiełbasa z ziemniaków również przyciąga zainteresowanych (niewielu może słyszało, że to mazurska metka). Mamy do wyboru wiele opcji, wśród których najpopularniejszą jest kiszka ziemniaczana.

Mazurska metka
Obrazek związany z promocją jedzenia roślin. Dla zdrowia i dla urody. Mazurskie przepisy były w większości postne, a mięso jadano od święta. Dzisiejsze spożycie mięsa jest niebezpieczne dla zdrowia. Jest za intensywne w przeliczeniu na osobę. Mazurska metka to jedna z alternatyw na zdrowe i ciekawe jedzenie.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *